Το μεταίχμιο μεταξύ ρεαλιστικής και εικονικής πραγματικότητας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να αποτελέσει, για έναν συγγραφέα με δραστηριότητα σ’ αυτά, προνομιακό πεδίο μυθοπλασίας, όπως καταδεικνύεται στο «Αίτημα φιλίας» του Θανάση Χειμωνά. Το μυθιστόρημα ξεκινά με την είδηση του θανάτου μιας όμορφης νεαρής πρωταθλήτριας του πινγκ πονγκ και συνεχίζεται με τη δραστηριότητα στο Διαδίκτυο και τη συγγραφική δυσπραγία του συγγραφέα Στέφανου, την επικοινωνία με τον αδελφικό του φίλο Βασίλη, τις διαδικτυακές απόπειρες ερωτικής σχέσης, μια ρουτίνα που ανατρέπεται αιφνιδιαστικά, κυριολεκτικά με το πάτημα ενός κουμπιού: με την εκ παραδρομής αποστολή αιτήματος φιλίας στον λογαριασμό της νεκρής στο facebook.
Η απαιτούμενη για την ύπαρξη πλοκής ρήξη της ισορροπίας προκαλείται εδώ με τρόπο που θυμίζει λογοτεχνικά κείμενα του φανταστικού, ήτοι με την παράβαση, συχνά τυχαία, ενός προκαθορισμένου κανόνα. Ο υπολογιστής, σαν αντικείμενο με μαγικές ιδιότητες, γίνεται από απροσεξία ο δίαυλος μετάβασης στον κόσμο του υπερφυσικού, αφού για πρώτη φορά ο ήρωας παραβαίνει τη συνήθεια να τον περιμένει να ξεκολλήσει και «πιέζει με μανία το αριστερό κουμπάκι του ποντικιού» (σελ. 21). Με την αποδοχή του αιτήματος το μυστήριο παρεισφρέει στην πραγματικότητα και η πλοκή ανατρέπεται. Αληθοφανείς ερμηνείες ερωτηματικά διατυπωμένες (κάποιος οικείος διαχειρίζεται τον λογαριασμό της νεκρής, το ραντεβού μαζί της είναι φάρσα, η κοπέλα που συναντάει απλώς της μοιάζει εκπληκτικά;) διατηρούν τα γεγονότα στην επικράτεια του παράξενου. Από την άλλη όμως, ποικίλα συμβάντα διαταράσσουν το ρεαλιστικό πλαίσιο εξοικειώνοντας σταδιακά τον αναγνώστη με το αλλόκοτο: την επέλαση του υπερφυσικού προαναγγέλλει ένα εφιαλτικό όνειρο, συγκροτημένο από μοτίβα (αποκρουστικό κοριτσάκι-νάνος, θεόρατος ναός, μαχαιρωμένη νύφη, ματωμένο νυφικό) που παραπέμπουν σε βιβλία και ταινίες τρόμου –οι συχνές αναφορές στον κινηματογράφο, άλλωστε, διαμορφώνουν δεξιοτεχνικά αυτήν την ατμόσφαιρα· και βέβαια, αναδρομικά ερμηνευμένο το όνειρο αντανακλά μια βαριά ψυχολογική διαταραχή και ένα οικογενειακό βίωμα τραγικό. Εφιάλτες, διαταραγμένος ύπνος, παρελθοντική νοσηλεία ξεδιπλώνουν μια αποκλίνουσα προσωπικότητα, πιο φυσιολογική ωστόσο από τους κοινωνικά και επιστημονικά καταξιωμένους που πιστεύουν συνωμοτικές θεωρίες για την ύπαρξη ερπετόμορφων όντων, ή από την κοπέλα με το ψευδώνυμο «Jesus Wept» που απομονώνει ως παρείσακτο το φυσιολογικό («είναι από χωριό. Απλοί άνθρωποι, λαϊκοί. Δεν έχουν το επίπεδο να κάτσουν μαζί μας. Δεν μπορούν να σταθούν ανάμεσά μας», σελ. 41).
Η επίγνωση της ψυχολογικής διαταραχής συγκρατεί τον ήρωα από την πλήρη υποταγή στον έρωτα για τη νεκρή, παρ’ ότι ο έρωτας υποδαυλίζεται από το γεγονός ότι είναι νεκρή: «Γίνεται να ερωτευτείς μια πεθαμένη; Μια γυναίκα που δε συνάντησες ποτέ; Κι αν όμως αυτή είναι η υπέρτατη μορφή έρωτα; Το πιο δυνατό και απόλυτο συναίσθημα: Να αγαπάς παράφορα μια γυναίκα που δεν είχες και δε θα έχεις ποτέ. Μια γυναίκα που δε γνώρισες καν. Και που δε θα γνωρίσεις ποτέ» (σελ. 45)· η επίγνωση ουσιαστικά απωθεί το υπερφυσικό, διατηρώντας τον ήρωα σε έναν ατελεύτητο δισταγμό. Σ’ αυτόν τον δισταγμό εδράζεται το φανταστικό (Todorov), ενώ η αίσθηση ότι τα γεγονότα δεν είναι παρά μια αντιληπτική πλάνη του ήρωα γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Η αποκάλυψη της ασθένειας [«παρανοειδή(ς) σχιζοφρένεια», σελ. 103], η αναμόχλευση του παιδικού τραύματος από τη θέα των νεκρών γονιών μετά από ένα έγκλημα πάθους και ο οριστικός ψυχιατρικός εγκλεισμός μοιάζουν να κλείνουν τον κύκλο. Η τρέλα –που μοιράζεται με το facebook τη δυνατότητα του εαυτού να συγκροτηθεί ως persona, τη φαινομενική αμεταβλητότητα του προσώπου και τη μετατόπιση στον χώρο και στον χρόνο– υποκινεί το φανταστικό, αλλά η διάγνωσή της το καθιστά παράξενο. Η διασάλευση όμως των χρονικών επιπέδων στο facebook, αποτυπωμένη στις συλλυπητήριες αναρτήσεις, στη «διαγραφή» και στην επανεμφάνισή τους, συντηρεί το φανταστικό.
Γιατί η ορθολογική απόδοση των αλλόκοτων γεγονότων στην ψυχική διαταραχή του ήρωα αποτελεί μια εύλογη αφηγηματική αποκατάσταση, δεν είναι όμως τελεσίδικη. Η μετατόπιση, στις τελευταίες σελίδες, της οπτικής γωνίας στη Μαριαλένα και στον χρόνο αμέσως πριν από τον θάνατό της ανατρέπει την εκδοχή της ψευδαίσθησης. Η αφήγηση εκτοξεύεται έτσι ξανά στη δίνη του δισταγμού, στη ρευστότητα του αβέβαιου και στη γοητευτική απροσδιοριστία του φανταστικού. Η κυκλική δομή του μυθιστορήματος αιχμαλωτίζει τους ήρωες σε ένα αέναο παρόν, σε μια διαρκή συγχρονία, σε έναν ανοιχτό χωροχρόνο όπου τα πάντα συμβαίνουν και ξανασυμβαίνουν.
Ο ανοιχτός χωροχρόνος του facebook, της τρέλας και του απόλυτου έρωτα που υπερβαίνει τη λογική μοιάζει στο μυθιστόρημα να συναρμόζεται με τον ανοιχτό χωροχρόνο της γραφής (δεν είναι τυχαίο ότι ο ήρωας είναι συγγραφέας)· εκεί τα όρια μεταξύ ρεαλιστικής πραγματικότητας και μυθοπλασίας διαχέονται (το «Αίτημα φιλίας», αν και το πιο «υπερφυσικό» μυθιστόρημα του Χειμωνά, περιέχει τις περισσότερες αυτοβιογραφικές αναφορές –για να τις υπονομεύσει)· εκεί γίνεται το ταξίδι στον χρόνο· εκεί το επέκεινα αναμειγνύεται με την πραγματικότητα και, τέλος, εκεί τα πρόσωπα έρχονται στην ύπαρξη και εκεί ζουν εις το διηνεκές.
